مواعظ امام محمد باقرعليه السلام

قال الباقرعليه السلام:

1- ما شَيْبَ شَىٌ بشى‏ءٍ اَحْسَنُ مِنْ حِلْمٍ بِعلْمٍ.(24)

»آميخته نشده هيچ چيزى به چيزى كه بهتر باشد از آميختن حلم به علم.«

2 - الكَمالُ كُلُ الكَمالِ التَّفَقَهُ فى‏الدينِ و الصَبْرُ عَلَى النائِبَةِ و تَقديرُ المَعيشَهِ.(25)

»كمال وتمام كمال عبارتست از: 1 - تفقه و بصيرت پيدا كردن در دين. 2 - صبر كردن در مصيبت و كار دشوار 3 - اندازه آوردن امر معيشت يعنى به اندازه‏ى درآمد خرج كردن)براى زندگى برنامه‏ريزى كردن(«.

3 - ثَلاثَةُ مِنْ مَكارِمِ الدُنيا والاخِرَةِ اَنْ تَعْفَوا عَمَنْ ظَلَمَّكَ و تَصِلَ مَنْ قَطَعكَ و تَحْلُمَ اذا جُهِلَ عَلَيكَ.(26)

»سه كار از مكارم دنيا و آخرت است: 1- عفو كنى از كسى كه بر تو ستم كرده 2- پيوند كنى با كسى كه از تو قطع رحم كرده 3- حلم كنى هنگامى كه با تو از روى جهل رفتار شود.«

4 - عالمٌ يَنْتَفِعُ بِعِلْمِهِ اَفْضَلُ مِنْ سَبعيَنِ اَلْفَ عابدٍ.(27)

»عالمى كه مردم از علم او متنفع شوند از هزار بدى برتر است.«

5 - اَرْبَعْ مِنْ كَنُوزِ البِرِة كتمانِ الحاجةِ و كِتمانُ الصَدقَةِ و كِتمانُ الوَجَح و كِتمانُ المصيبَةِ.(28)

»چهار چيز از گنجهاى بر و نيكويى است: كتمان حاجت 2 - كتمان صدقه

3 - كتمان درد 4 - كتمان مصيبت.«

6 - التَواضُحُ الرّضا باِلْمَجلِسِ دونَ شَرَفِهِ و اَنْ تُسَلِمَ على مَنْ لَقيتَ و اَنْ تَتْرُكَ المِراءَ و اِنْ كُنْتَ مُحَقُاً.(29)

»تواضع آن است كه راضى باشد شخص به نشستن در محلى كه پست‏تر ازمحلى است كه مقتضاى شرف اوست و آن كه سلام كنى بر هر كسى كه ملاقات كنى و آن كه ترك كنى مجادله را گرچه حق تو باشد.«

-7 ثلاثٌ قاصِماتُ الظِّهرِ، رَجُلُ اِستكْثَرَ عَمَلَهُ و نَِسىَ ذَنْبَهُ و اُعْجِبِ بَرأيهِ.(30)

»سه چيز كمر شكن است 1 - شخصى كه عمل خود را زياد پندارد. 2 - شخصى كه گناهان خود را فراموش كند 3 - و شخصى كه راى خود را بپسندد و آن را برتر پندارد.«

8 - اِنَمّا شيعَهُ علىٍ7.... كَثيرَةُ صلاتُهُم، كثيرةُ تلاوتُهُم للْقُرآن.(31)

»شيعيان على‏عليه السلام كسانى هستند كه نماز زياد مى‏خوانند و قرآن را زياد تلاوت مى‏نمايند.

9 - بُنىَ الاسْلامُ على خَمْسٍ، عَلَى الصَلاةِ والزكاةِ والحَجٌ والصَومِ والوِلايَة و لَمْ يُنادَ بشى‏ء كَما نودىَ بالوِلايَة.(32)

»اسلام بر 5 چيز استوار گرديده است: نماز و زكات و حج و روزه و ولايت، اما از جهت منزلت و عظمت، ولايت بر تمامى آنها و بر همه چيز مقدم و برترى دارد.«

10 - مُجالسةُ العُقَلاء تُزيدُ فى الشَرَفِ.(33)

»همنشينى با مردمان عاقل و خردمند بر شرافت و حيثيت انسان مى‏افزايد.«

11 - الْعِلْمُ ثِمارُ الجَنَةِ و اُنس فى الوَحشَةِ و صاحبُ فى الغُربَةِ و رفيقٌ فى الخَلْوَةِ.(34)

»علم و دانش ميوه بهش است، در هنگام وحشت مونس و در غربت همراه و در تنهايى رفيق و همدم انسان است.«

12- عليك بنَفْسكَ وَدَعَ ماسِواها.(35)

»تو خود را درياب و اصلاح كن و جز آن هر چه هست رها كن.«

13 - اَلايمانُ اقْرارٌ و عَمَلٌ و الاسلامُ اِقْرارُ بِلا عَمَلٌ.(36)

»ايمان عبارت است از اقرار توام با عمل و اسلام عبارت است از اقرار بدون عمل.«

14 - الحياءُ والايمانُ مَقرونانِ فى قَرَنَ فَاِذا ذَهَبَ اَحَدُهُما تَبعَهُ صاحِبَهُ.(37)

»حيا و ايمان هر دو به هم پيوسته‏اند هر گاه يكى از آن دو رخت بربندد ديگرى نيز به دنبال آن خواهد رفت.«

15 - لِكُلُ شَى‏ء وَجْهُ و وَجْهُ دينُكُم الصلاةُ فَلا يَشَينَ اَحَدُكُم وَجْهَ دينِه.(38)

»هر چيز نشانه‏اى دارد و نشانه دين شما نماز است پس شما بكوشيد تا نشانه‏ى دين‏تان را تباه نكنيد.«

16 - اَوَلُ اَهْلِ الجَنَهِ دُخولا اِلَى الجَنَةِ اَهْلُ المَعْروفِ.(39)

»نخستين كسانى كه وارد بهشت مى‏شوند مردمان خير و اهل معروفند.«

17 - مَنْ حَسُنَ بِرُهُ باَهْلِهِ زيدَ فى عُمْرِهِ.(40)

»كسى كه با خانواده خود خوش رفتار باشد عمرش طولانى ميشود.«